|
[1] -- [2] --
[3] -- [4]
-- [5] -- [6]
-- [7] -- [8]
-- [9] --
[10] -- [11]
-- [12]
[13] -- [14]
-- [15] --
[16] -- [17] --
[18] -- [19]
-- [20]
Artık sıra, Çerkez Ethem kuvvetlerinin de bırakılan yerden takibine
gelmişti. Sür'atle ileri harekata geçilerek bu âsi kuvvetlerde
tamamen ortadan kaldırıldı. Çerkez Ethem ve kardeşleri son çare
olarak Yunanlılara sığındılar. Bu isyanın bastırılması ile artık
millî orduda emir ve komuta birliği de tam olarak sağlanmış oldu.
I. İnönü zaferi içerde ve dışarda büyük etkiler yarattı; büyük
siyasî gelişmelere sebep oldu. Bu zaferden sonradır ki,
ümitsizlikler boğulmuş, yeni kurulan devlet, sarsılmaz temeller
üzerine oturmaya başlamış, 20 Ocak 1921 günü ilk Anayasamız, Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilmişti. Yine bu zaferle içerde
asayiş ve güven sağlanmış, muntazam ordu kurma çalışmaları daha da
kolaylaşmıştı.
I. İnönü zaferinin dışardaki etkileri de önemliydi. Bu zaferle
düzenli ordu, düşman karşısında ilk sınavını veriyor, dost ve düşman
önünde yenilmez iradesini sergiliyordu. Bu zafer, yabancı devletlere
de artık, millî hükûmetin hatırı sayılıx bir varlık olduğunu
gösteriyordu. Bu gelişmeler sebebiyledir ki İtilâf devletleri, 21
Şubat 1921'de toplanan Londra Konferansı'na İstanbul Hükûmeti i1e
beraber Ankara Hükûmeti'ni de çağırdılar. Ancak zaferin gerçek
sahibi Ankara Hükûmeti idi. Bu sebeple Ankara delegeleri, Osmanlı
heyeti içinde yer almayıp millî davayı savunmak üzere ayrı bir ekip
oluşturdular. O kadar ki Osmanlı baş delegesi Sadrazam Tevfik Paşa,
konferansta söz hakkını Ankara Hükûmeti temsilcilerine bırakmak
mecburiyetinde kaldı. İşte bu gelişmeler sonucu İtilâf devletleri
yeni bir barış teklifi hazırlamak zorunda kaldılar. Yine I. İnönü
zaferinin millî hükûmete kazandırdığı dış itibar sayesinde 16 Mart
1921 tarihinde Sovyet Rusya ile "Moskova Antlaşması" imzalandı.
Londra'da da Fransa ve İtalya ile barış yolunda bazı müzakereler
oldu.
Ancak Yunanlılar, bu mağlubiyetten ders almayarak kısa süre sonra 23
Mart 1921 günü aynı cephelerden tekrar ileri harekâta geçtiler. 27
Mart 1921 günü Yunanlıların İnönü mevzilerine taarruzu ile başlayan,II.
İnönü muharebesinde de düşman taarruzları birincisinde olduğu gibi
durduruldu. 31 Mart 1921'de Batı cephesi kuvvetlerinin karşı
taarruza geçmesi sonucu Yunanlılar geri çekilmeye başladılar.
Nihayet 1 Nisan 1921 günü binlerce ölü ile doldurdukları muharebe
meydanını tekrar silâhlanmıza terk zorunda kaldılar. Bu suretle Batı
cephesinde düşmana karşı II. İnöntı Zaferi adını alan bir büyük
başarı daha kazanıldı. Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi Komutanı
İsmet Paşa'ya gönderdiği kutlama telgrafında: "Siz orada yalnız
düşmanı değil, milletin ters talihini de yendiniz!" diyordu.
Şimdi 1921 yılının Temmuz başlarındayız. Yunanlılar Ankara
Hükûmetinin reddettiği Sevr Antlaşmasını gerçekleştirmek amacıyla
Anadolu topraklarına durmadan kuvvet çıkararak Türklere karşı yeni
bir taarruza hazırlanmaktadırlar. Nihayet bu genel düşman
taarruzu,10 Temmuz 1921 günü, bütün Batı Cephesi boyunca takviyeli
kuvvetlerle başladı. Harekât ilerledikçe Yunan kuvvetleri ile Türk
kuvvetleri arasında yer yer şiddetli çarpışmalar oldu. Ancak gerek
insan gücü gerekse araç ve gereç yönün ; den Türk kuvvetlerinden
sayıca fazla durumda bulunan Yunanlılar birçok yerleri işgal
ettiler. Afyon, Eskişehir, Kütahya, Bilecik art arda düşman eline
geçti.
Cepheden gelen bu kaygı verici haberler üzerine 18 Temmuz 1921 günü
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Paşa, Ankara'dan
Karacahisar'daki Batı Cephesi Karargâhına geldi. Takviyeli
kuvvetlerle gelişen Yunan ilerleyişi karşısında, o günkü şartlar
altında imkânları sınırlı Türk ordusu için daha da ileri kayıpları
önlemek üzere yeni bir strateji tesbitine gerek gördü ve Cephe
Kumandanı İsmet Paşa'ya şu direktifi verdi: "Orduyu, Eskişehir'in
kuzey ve güneyinde topladıktan sonra, düşman ordusuyla araya bir
mesafe koymak lâzımdır ki, orduyu derleyip toparlamak ve
güçlendirmek mümkün olabilsin. Bunun için Sakarya'nın doğusuna kadar
çekilmek yerindedir!" Müteakiben bu strateji uygulandı ve Batı
Cephesindeki Türk ordusu geri yürüyüşe geçerek 25 Temmuz 1921'de
tamamen Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi. Bu karar, harp yönetimi
bakımından isabetli bir davranıştı; zira kayba uğrayan, azalan
kuvvetlerimizin, tutunduğu mevzilerde tazelenen taarruz gücünp karşı
çekilmeksizin uzun sure direıımesı daha büyük kayıpların sebebi
olacaktı.
İnkılâp Tarihimizde "Kütahya-Eskişehir Savaşları" adını alan ve
Sakarya'nın doğusuna çekilmemizle sonuçlanan bu çaıpışmalarda
ordumuz kendisinden sayıca 2 misli fazla düşman kuvvetleri
karşısında oldukça ağır zayiat vermiş, gerek çarpışmalar gerekse
geri çekiliş esnasında şehit, yaralı ve kayıp olmak üzere 40.000'e
yakın silâhlı kuvvetimiz yok olmuştu. Ayrıca araç ve gereç kaybımız
da büyüktü.
Ordumuzun bu, Sakarya'nın doğusuna çekiliş günlerinde Bakanlar
Kurulu, tekrar gelişebilecek yeni bir Yunan taarruzuna karşı tedbir
olmak üzere Hükûmet Merkezi'nin Ankara'dan Kayseri'ye nakline karar
verdi; ancak Meclis'ten onay almak gerekiyordu. Hükûmet kararı,
Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda açıklandı. Meclis
şahlanmıştı: "Biz buraya kaçmaya mı ,geldik, yoksa düşmanla
dövüşmeye mi?" Millet temsilcileri, Ankara'yı harpsiz teslim etmeyi
kabul etmediler; hedef son tepeye kadar dövüşmekti. Bu heyecanlı
konuşmalar üzerine Meclis, tahliyenin aksine Ankara'nın müdafaasına,
bunun için gerekli hazırlıkların yapılmasına karar verdi.
[1] -- [2] --
[3] -- [4]
-- [5] -- [6]
-- [7] -- [8]
-- [9] --
[10] -- [11]
-- [12]
[13] -- [14]
-- [15] --
[16] -- [17] --
[18] -- [19]
-- [20]
|
